Powstanie Warszawskie


środa 01/08/2007
51

Są w historii każdego narodu takie wydarzenia, o których nie wolno zapomnieć. Takim znaczącym i jakże tragicznym w skutkach wydarzeniem była II wojna światowa i Powstanie Warszawskie. Udowodniliśmy po raz kolejny, że potrafimy pokazać samym sobie i światu nasz patriotyzm, męstwo i ofiarność. Powstanie Warszawskie tragicznie zmieniło stolice i historie mojej rodziny.

20 września 1944r. w bohaterskiej walce poległ brat mojego dziadka ppor. Tomasz Wawrzyński pseudonim „Przygoda”. W Powstaniu zginą też kuzyn Zbigniew Grubowski.

Walczył w batalionie „Miotła”. W ostatnich dniach powstania, batalion liczył zaledwie 15% z 380 osób z pierwszych dni walki. Batalion „Miotłą” był obok „Zośki” i „Parasola” trzecim głównym batalionem walczącym w Powstaniu Warszawskim.

Tomasz Wawrzyński (1908 – 1944)

Tomasz Wawrzyński, syn Tomasza i Wiktorii z domu Grubowskiej urodził się 13 stycznia 1908r. w Skrwilnie ziemi rypińskiej. Wkrótce zamieszkał z rodzicami w Rypinie. Tu uczęszczał do gimnazjum. Po ukończeniu 6 klas zmuszony był przerwać naukę z powodu złych warunków materialnych. Pragnął zostać marynarzem; w tym celu w 1924 r. udał się do Gdyni. Do szkoły morskiej nie przyjęto go z powodu zbyt słabego stanu zdrowia. Zaopiekował się nim wuj ( brat matki – Józef Grubowski, późniejszy oficer Korpus Ochrony Pogranicza). Skierował Tomasza do cieszącej się b. dobrą opinią Państwowej Szkoły Budowy Maszyn w Grudziądzu. Został przyjęty na kurs I w dn. 1 września 1924 r. Szkołę tę ukończył z dobrymi wynikami w dn. 8 czerwca 1928 r. zdając egzamin końcowy i otrzymując tytuł „ technik-mechanik„. Przez krótki czas pracował w Grudziądzu w fabryce wyrobów gumowych „ Stomil„.

Następnie został zatrudniony na stanowisku kreślarza w fabryce firmy Lilpopp , Rau i Loewenstein w Warszawie. W 1929 r. uczestniczył w jednorocznym kursie Radiotelegrafii i Radiotelefonii przy Państwowej Szkole Budowy Maszyn i Elektrotechniki im. H. Wawelberga i S. Rotwanda w Warszawie. Kurs ten ukończył z wynikiem bardzo dobrym. Bardzo pragnął kształcić się nadal, wstąpić na Politechnikę. Warunki materialne nie sprzyjały jednak jego pragnieniom.

Po kilku latach pracy w zawodzie technika kreślarza, nie widząc przyszłości w tym zawodzie, za zgodą swych zwierzchników, przystąpił do pracy w warsztacie montowni samochodów produkowanych przez General Motors koncesję na tę montownię otrzymały zakłady przemysłu maszynowego Lilpopp Rau i Loewenstein w 1930 r. Uzupełniwszy praktycznie swą wiedzę, Tomasz Wawrzyński został majstrem na montowni. Stąd kilkakrotnie był wysyłany do Danii w celu uzupełnienia wiadomości o montażu samochodów General Motors. Filia tych zakładów znajdowała się w Kopenhadze. Godnym uwagi jest, iż łączyła go serdeczne więź z robotnikami jego działu. Znał dokładnie ich warunki domowe, często udzielał im pożyczek, starał się o zapomogi, dbał o podniesienie uposażenia. Robotnicy spawalni, na której był majstrem również darzyli go serdeczną przyjaźnią. Był członkiem Związku Zawodowego Techników, PPS ( gdzie pełnił różne funkcje), Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych, Organizacji Młodzieżowej TUR i Czerwonego Harcerstwa. W Czerwonym Harcerstwie stworzył „ komisję dostaw taniego sprzętu harcerskiego „.

Był również, od 1931 roku, członkiem elitarnego Yacht Clubu Polskiego. 1 września 1934 r. Tomasz Wawrzyński ożenił się z Wandą Weltsztaub – Adynowską, wprowadził się do WSM i siłą rzeczy stał się członkiem Stowarzyszenia Lokatorów „Szklane Domy” Wcześniej mieszkał w okolicach pl. Starynkiewicza i jak podają dokumenty Yacht Clubu Polskiego na ul. Gumińskiej. W tym czasie przeniósł się z organizacji PPS Śródmieście do dzielnicy partyjnej Żoliborz i tak jak i w poprzedniej organizacji, brał czynny udział w pracach tej dzielnicy. W pierwszych dniach wojny brał udział w sypaniu okopów i dlatego nie dotarła do niego wiadomość o wezwaniu gen. Umiastowskiego, z tej przyczyny pozostał w Warszawie.

Kiedy wrócił do domu na IV kolonii zastał tam samorząd mieszkańców i Straż Obywatelską w zupełnej rozsypce. Wyznaczony komendant Obrony Przeciwlotniczej i Lotniczej IV kolonii wyszedł z Warszawy wraz z innymi mężczyznami, pozostały jego zastępca był człowiekiem starym i schorowanym. Tomasz z właściwym sobie poczuciem obowiązku społecznego zgłosił się do pracy i objął funkcję nieobecnego Komendanta. W ciągu krótkiego czasu zorganizował zastęp ludzi zdolnych do pełnienia służby ochronnej straży przeciwpożarowej, w tym dziennych i nocnych dyżurów. Realizował liczne akcje sabotażowe. Zorganizował wiosną 1940r zamach na gen. Ludwiga Fischera, szefa dystryktu warszawskiego. Okres okupacji i Powstania W konspiracji i w Powstaniu Warszawskim występował pod pseudonimem "Przygoda". Wawrzyński Tomasz -"Przygoda" w Powstaniu Warszawskim posiadał stopień starszego strzelca. Po wojnie został awansowany do stopnia podporucznika. Z zawodu był majstrem mechanikiem. Przed wojną był członkiem Polskiej Partii Socjalistycznej. Brak danych o jego służbie wojskowej z okresu przedwojennego. W okresie konspiracji i przed Powstaniem był zatrudniony w niemieckich warsztatach mechanicznych [dawne zakłady montażowe Lilpop Rau i Loewenstein] w Warszawie na Woli.

T. Wawrzyński przed wybuchem Powstania Warszawskiego mieszkał w Warszawie przy ul. Z. Krasińskiego 18m 132. Tomasz Wawrzyński "Przygoda", wprowadzony został w lutym 1940r. do Tajnej Organizacji Wojskowej, prawdopodobnie za pośrednictwem Edwarda Hryniewicza. Był żołnierzem w Grupie "Andrzeja"- ppor. Józefa Rybickiego z TOW,- Okręg W-wa Miasto, współpracującej ze Związkiem Odwetu ZWZ-AK. "Przygoda" wchodził w skład zespołu sabotażowo-dywersyjnego "Wola" dowodzonego początkowo przez ppor. "Żbika"- Zdzisława Zajdlera, następnie przez oficera NN -"Pik", a od 1944r. przez ppor. "Olszynę" -Tadeusza Wiwatowskiego. W wyniku scalenia oddziałów bojowych dawnej TOW z Armią Krajową w 1943r. , "Przygoda"- Tomasz Wawrzyński wszedł w skład oddziału dyspozycyjnego "A" Kedywu Okręgu Warszawskiego A. K. i należał do Grupy "Wola". Od maja 1944r. w ramach dalszej reorganizacji pionu walki bieżącej, Grupa "Wola" razem z Grupami: "Żoliborz" i "Mokotów-Czerniaków", tworzyła oddział dyspozycyjny o kryptonimie "Kedyw-Kolegium A" z Okręgu Warszawskiego A. K. , którego dowódcą został ppor. rez. piech. "Olszyna"- Tadeusz Wiwatowski. , a zastępcą dowódcy był por. sł. sanit. "Stasinek"- S. Sosabowski. "Przygoda" prowadził samodzielnie i w zespole działalność sabotażową w swoim macierzystym zakładzie pracy. Zachowały się okresowe meldunki Kedywu Okręgu Warszawskiego, w których wymienia się dawne zakłady Lilpopa na Woli jako objęte działalnością sabotażową. Uczestniczył w akcjach bojowych Grupy "Wola" wykonywanych samodzielnie lub we współdziałaniu z innymi Grupami z oddziału "Kedywu Kolegium A". Według informacji Wandy Wawrzyńskiej – żony, strzelec "Przygoda" przeprowadzał wywiady i wyniki obserwacji ruchu wojsk niemieckich, o których składał meldunki, które odbierała łączniczka "Wanda" -[prawdopodobnie Barbara Nikłewska], oraz łączniczka "Jadwiga" -N. N. Czasami żona Tomasza Wawrzyńskiego osobiście nosiła meldunki na Nowe Miasto w sąsiedztwie Fabryki Noży, lub do cukierni na Plac Trzech Krzyży róg Al. Ujazdowskich.
Być może w okresie okupacji lub znacznie wcześniej jeszcze przed wojną strz. "Przygoda" -Tomasz Wawrzyński odbył jakieś szkolenie wojskowe.

St. strzelec "Przygoda"- Tomasz Wawrzyński brał udział w Powstaniu Warszawskim od dnia l sierpnia przypuszczalnie do 20 września 1944r. W dniu l sierpnia 1944r. strz. "Przygoda" walczył w ramach Oddziału "Kolegium A" z Kedywu Okęgu Warszawskiego. Wchodził w skład "Grupy Wola", dowodzonej przez ppor. "Olszynę"- T. Wiwatowskiego. Zastępcą dowódcy "Grupy Wola" był st. strz. "Majewski" -AKafe1. Od około 2 do 11 sierpnia 1944r. strz. "Przygoda" razem z oddziałem "Kolegium A" por. "Stasinka" vel "Staszka" -Stanisława Sosabowskiego, a następnie ppor. /por. "Olszyny"- Tadeusza Wiwatowskiego walczył wramach bat. "Miotła" w Zgrupowaniu "Radosław". Od 12 sierpnia 1944r. st. strz. "Przygoda" walczył w plutonie "Kolegium A" dowodzonym przez ppor. /por. "Śnicę" -Bolesława Góreckiego, w składzie "Brody 53" w bat. "Zośka" w Zgrupowaniu "Radosław" i wchodził w skład III-ej drużyny pod dowództwem ppor. "Andrzeja"- A. Engłerta.

Następnie walczył w II-ej drużynie pod dowództwem ppor. "Lecha" -L. Zubrzyckiego, gdzie został ranny i odesłany do szpitala polowego. "Przygoda", razem z oddziałem "Kolegium A", przeszedł następujący szlak bojowy oddziału: od Stawek przez Wolę, przez Getto, powtórnie przez Stawki, następnie Muranów, Stare Miasto i Czerniaków. St. strz. "Przygoda"- brał udział w następujących, ważnych walkach oddziału "Kolegium A" w okresie trwania Powstania Warszawskiego:

+ -W opanowaniu magazynów na Stawkach i następnie szkoły przy ul. Stawki 4, w dniu 2. VIII. I 944r.

+ -W osłonie M. P. dowódcy Zgrupowania "Radosław" przy ulic Okopowej 41 w dniach 2-3 oraz 5. VIII. 1944r.

+ -Uczestniczył w dniach 4-5. VIII. 1944r. w walkach o szkołę przy rogu ulic Żelaznej i Leszna, obsadzoną przez formację SS i żandarmerię niemiecką.

+ -Uczestniczył w dniu 6. VIII. 1944r. z "Grupą Wola" w obronie rejonu Młynarska, Żytnia, Leszno.

-Uczestniczył w dniach 7-8. VIII. 1944r. w walkach w rejonie Monopolu przy ul. Dzielnej, następnie wycofuje się z plutonem w rejon obozu przy ul. Gęsiej.

+ -Udział w obronie kompleksu budynków garbarni Pfeiffra, barykad na Okopowej róg Glinianej i Okopowej róg Gęsiej, w dniach 9-10. VIII. 1944r.

+ -Uczestniczył w powtórnym ataku na szkołę przy ul. Stawki w dniu 2. VIII. 1944r. W wyniku śmierci dowódcy oddziału ppor. /por. "Olszyny"- T. Wiwatowskiego, ppor. "Śnica" przejął w walce dowodzenie oddziałem "Kolegium A". Oddział po reorganizacji od 12. VIII. 1944r. przeszedł do "Brody 53". Wieczorem razem z drużyną "Wola" odszedł do odwodu na Stare Miasto.

+ -Uczestniczył w obronie szpitala Jana Bożego przy ul. Bonifraterskiej i próbie odbicia fragmentów szpitala po ich opanowaniu przez Niemców.

+ Udział w walkach o Zakłady Fiata, oraz zabudowania rejonu ulic Konwiktorskiej, Bonifraterskiej, Franciszkańskańskiej, Sapieżyńskiej na Starym Mieście, w dniach od 15 do 26. VIII. 1944r.

W dniu 26. VIII. 1944r. w rejonie kapliczki Jana Bożego st. strz. "Przygoda" został ranny i po opatrzeniu rany pozostawał przy oddziale. Uczestniczył w walkach na Przyczółku Czerniakowskim w dniach od około 4. IX. 1944r. , gdzie poległ w dniu 20. IX. 1944r. w pobliżu narożnika Wilanowskiej i Czerniakowskiej. Jako ranny, przeszedł razem z innymi rannymi kanałami na Śródmieście i kilka dni spędził na kwaterze u rodziny swego stryja przy Wspólnej 29. Brak bliższych danych w jakich okolicznościach i jaką ranę odniósł "Przygoda" -Tomasz Wawrzyński w dniu 26. VIII. 1944r. w rejonie ul. Sapieżyńskiej. Był leczony w szpitalu polowym przy ul. Długiej róg Miodowej.

Poległ na Czerniakowie 20. IX. 1944r. i pochowany został w mogile zbiorowej. W 1945r. jego zwłoki pierwotnie pochowano na Cmentarzu Wolskim skąd powtórnie zostały ekshumowany i ostatecznie pochowane w kwaterze żołnierzy batalionu "Miotła" na Cmentarzu Wojskowym Powązki.

Bilet okresowy komunikacji miejskiej znaleziony przy zwłokach.

Na tablicy w muzeum widnieje jego nazwisko wśród innych powstańców. Polska przyjęła od bohaterów tamtych dni wielki dar – zwycięstwo, ale przyjęła też największą z ofiar – ofiarę poświęcenia, krwi, a przede wszystkim – życia. O tym zapomnieć nie wolno.

Dokumentacja Batalionu zajął się jeden z jego żołnierzy Leszek Ksawery Niżyński, to dzięki jego publikacji los "Miotły" nie został zapomniany. Dumny jestem z tych, którzy jak mój dziadek prowadzili heroiczne boje – wierni dewizie „Honor i Ojczyzna” – służbę Polsce uczynili najwyższym nakazem moralnym. Zagłada w imię obłędnej, hitlerowskiej ideologii, mimo upływu lat, wciąż poraża. Jest wielkim ostrzeżeniem, wołaniem o to, aby tragedia ta nigdy więcej w przyszłości się już nie powtórzyła.

Pragnę, by rocznica Powstania Warszawskiego stała się okazja do złożenia hołdu wszystkim pomordowanym w Stolicy, do pochylenia głowy nad wszystkimi ofiarami totalitarnego systemu. Niech zrodzone z tragicznej przeszłości Muzeum, stanie się znakiem wiary w nową przyszłość. W przyszłość wolną od hegemonii jednego narodu nad drugim, od pychy i pogardy wobec drugiego człowieka. Niech pamięć o bohaterach pozostanie w naszych sercach!

Przy tworzeniu tekstu korzystałem ze wspomnień rodzinnych, zapisków Wandy Wawrzyńskiej, wspomnień R. Staniewskiego i książki "Batalion Miotła" Leszka Niżyńskiego.

.


Komentarze 51 Dodaj komentarz

 
  1. DZIENdory prosze jak mozesz przeczytj ;SPRAWE HONORU; TO NARAZIE czesc!!!!

       Odpowiedz
    4
    4
  2. Piotr Wawrz[b]e[/b]ński

    Tomasz Wawrz[b]y[/b]ński, syn Tomasza i Wiktorii z domu Grubowskiej.

    Nie zgadza się litera w nazwisku.

       Odpowiedz
    4
    4
    • Słuszne spostrzeżenie. Cała lina rodziny nosiłi nazwisko Wawrzyński, mój dziadek Józef Wawrzeński, brat opisywanego tu Tomasza Wawrzyńskiego został wpisany do ksiąg kościelnych pod nazwiskiem przez „e” i w oficjalnych dokumentach tak funkcjonował.

         Odpowiedz
      0
      0
  3. …z zainteresowaniem przeczytalem wspomnienie o Tomaszu Wawrzeńskim, który w rejonie walk o Monopol przy ulicy Dzielnej i będąc w składzie „Radosława” mógł zetknąć się z moja mama – Julia Doktorowicz-Hrebnicką – łaczniczką sztabowa „Radosława”1915-1970), ktora przebywala wtedy w rejonie zdobytego Monopolu.
    A.Rejman

       Odpowiedz
    2
    0
  4. cialis without prescription online
    buy cialis without a doctor’s prescription mayavanrosendaal.com buy cialis without prescription cialis without prescription

       Odpowiedz
    0
    0
  5. will cialis last all day
    walgreens pharmacy prices cialis
    best cialis online
    cialis c20 online

    commender cialis 60 mg
    cialis once a day user reviews
    generic cialis 200mg pills
    buy cialis phuket
    https://stowe365.com

       Odpowiedz
    0
    0
  6. buying cialis online in australia
    cialis online melbourne
    cialis auckland
    free cialis with prescription

    online cialis scam
    cialis for sale philippines
    when should i take cialis
    cialis cost canada
    https://stowe365.com

       Odpowiedz
    0
    0
  7. cialis without prescription online
    cialis without prescription buy cialis without a doctor’s prescription cialis without a doctor’s prescription cialis without prescription

       Odpowiedz
    0
    0
  8. buy cialis without prescription
    buy cialis without a doctor’s prescription mayavanrosendaal.com mayavanrosendaal.com cialis without prescription online

       Odpowiedz
    0
    0
  9. cialis used forcomposition francaise du cialis cialis cheap
    rxshop products cialiscialis super active 20mg pills [url="http://kaivanrosendaal.com"]cheap cialis[/url]

       Odpowiedz
    0
    0
  10. ancona incontri gay terra chat badajoz incontri gay a padova
    bakeka incontri gay cagliari tabaco desvenado arezzo incontri gay
    incontri gay carsex contactos gays mil anuncios siti incontri gay gratis
    incontri gay ad arezzo ambiente gay salamanca bacheca incontri gay monza
    incontri gay roma oggi pasion gay leon incontri tetni gay
    bakeka incontri gay teramo mil anuncios contactos ourense chat gay per incontri
    bakeka incontri gay varese What is the best dating app for los angeles women annunci incontri gay perugia
    incontri gay mestre gay fuerteventura bacheca incontri gay salerno
    bacheca incontri verona gay milanuncios pasion zaragoza incontri gay bn

       Odpowiedz
    0
    0

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.


1 + = trzy

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Moje najnowsze wpisy

 

medianews.com.pl: Wyniki finansowe Radia dla Ciebie

poniedziałek 12/07/2010
9

Przychody reklamowe Radia Dla Ciebie w I półroczu br. przekroczyły wpływy za cały poprzedni rok. Zarząd nadającej w Warszawie i na terenie Mazowsza Regionalnej Rozgłośni…


wirtualnemedia.pl:Radio Dla Ciebie stawia na wzrost przychodów komercyjnych

środa 07/07/2010
963

Wzrost przychodów reklamowych, wakacyjne eventy i wynajem studia nagraniowego mają zwiększyć dochody poza abonamentowe Radia Dla Ciebie.


mediafm.net: Radio dla Ciebie: Po pięciu miesiącach 1,5 mln zysku brutto

wtorek 06/07/2010
7

Przychody reklamowe Radia Dla Ciebie w I półroczu tego roku przekroczyły wpływy za cały poprzedni rok - podało w komunikacie prasowym warszawskie Radio dla Ciebie.…


Radio Dla Ciebie na lato – więcej o Mazowszu, tylko polskie przeboje i Co Ty na to?

czwartek 01/07/2010
1

W letniej ramówce Mazowieckiej  Rozgłośni Polskiego Radia „Radio dla Ciebie” S. A. trzy nowości. Pasmo poranne „Dzień dobry Mazowsze” dociera teraz do wszystkich słuchaczy  od…


Ruszyła piąta trasa koncertowa Radia Dla Ciebie na Mazowszu

sobota 12/06/2010
3

To już piąta edycja koncertów Radia Dla Ciebie po Mazowszu. Cykl koncertów rozpoczął się  2maja w Otwocku, a zakończy się  5 września. Na trasie koncertowej…


wirtualnemedia.pl: Paweł Homa: z Trójki do RDC

poniedziałek 12/04/2010
1

Paweł Homa odchodzi z Trójki. Niebawem ma rozpocząć pracę w Radiu dla Ciebie – dowiedział się portal Wirtualnemedia. pl. Informacji o przejściu Homy do Radia…


Nie zamierzam wrócić do RL

czwartek 21/01/2010
1

W poniedziałek  Kurier Lubelski opublikował artykuł „ Lubelska rozgłośnia pod rządami Piotra Wawrzeńskiego?” autorstwa Barbary Majewskiej, jakobym miał zostać prezesem Radia Lublin. Później taką informacje…


Serwis parlamentarny Polskiego Radia

czwartek 20/08/2009
10

Nowy serwis Informacyjnej Agencji Radiowej będzie zawierał transmisje obrad Sejmu, Senatu i Komisji Śledczych. W przyszłości również Parlamentu Europejskiego. Uruchomienie serwisu parlamentarnego wpisuje się w…


wirtualnemedia.pl: IAR negocjuje z PAP, nie chce płacić 100 tys. zł miesięcznie

środa 05/08/2009
2

Informacyjna Agencja Radiowa przystępuje do negocjacji warunków umowy z Polską Agencją Prasową. PAP w tych negocjacjach stara się być nieugięty.


63 dni walki o WOLNOŚĆ

środa 29/07/2009
6

Przygotowujemy serię materiałów o Powstaniu Warszawskim w tym dźwiękowe kartki z kalendarza. Są w historii każdego narodu takie wydarzenia, o których nie wolno zapomnieć. Takim…